"Tylko Ci wystarczająco szaleni, by myśleć, że są w stanie zmienić Świat, są tymi którzy go naprawdę zmieniają".

Steve Jobs

Fundacja Projekt 353 powstała z pasji do motocykli. Projekt 353 jest płaszczyzną, gdzie każdy pasjonat mortoryzacji może znależć swoje miejsce lub wsparcie przy realizacji indywidulanych marzeń.

Geneza nazwy

Cele

Zadania

Nasze projekty

Nowy rower Stoewer – projekt Fundacji mający na celu rozpoczęcie produkcji związanego ze Szczecinem roweru.

Idea zbudowania prototypu re-make’u roweru Stoewera ma swoje źródło w historii Szczecina - miejsca, w którym żyjemy, pracujemy i realizujemy się.

W dawnej fabryce Stoewer’ów przy Aleji Wojska Polskiego w Szczecinie, gdzie jest również siedziba Fundacji, w latach 1899 -1945 były produkowane samochody Stoewer. W ówczesnych Niemczech samochody Stoewera były synonimem doskonałej jakości. Bracia Stoewer produkowali samochody w klasie w jakiej w obecnych czasach produkuje się Rolls Royce oraz Maybach. Jednym z celów Fundacji jest wskrzeszenie przemysłu motoryzacyjnego na ziemiach szczecińskich. I tak jak Stoewer zaczynał od rowerów, tak również Fundacja Projekt 353 rozpoczyna przygodę motoryzacyjną od jednośladu. Projekt 353 przywróci Szczecinowi motoryzacyjne korzenie. Rower to początek większego projektu, wokół którego skupiamy szczecińskich rzemieślników, zakłady produkcyjne a także uczniów i studentów intersujących się branżą motoryzacyjną.

Konfigurator

W przygotowaniu

Historia

120 LAT HISTORII MIEJSCA
NARODZINY SZCZECIŃSKIEJ MOTORYZACJI

1858

WSZYSTKO ZACZĘŁO SIĘ OD MASZYN DO SZYCIA

Budynek przy aleji Wojska Polskiego 184 C zawdzięcza swoje powstanie rodzinie pewnych szczecińskich przedsiębiorców, których miłość do techniki oraz motoryzacji zapoczątkowała największą produkcję pojazdów w historii Szczecina. Zanim jednak do tego doszło, urodzony w Pyrzycach Bernhard Stoewer - wówczas 24 latek - otworzył w 1858 roku przy Bereitestrasse (obecnej ul. Wyszyńskiego) zakład naprawczy i budowy maszyn do szycia w Szczecinie. Z młodym Stoewerem pracowało jeszcze 3 mechaników. W pierwszym roku działalności udało im się wyprodukować 3 maszyny do szycia. 5 lat pózniej produkcja wynosiła już ponad 1000 sztuk.

1871

ZAKUP NIERUCHOMOŚCI

W latach 60–tych XIX wieku Stoewer kupił nieruchomość na Niebuszewie (obecnie skrzyżowanie ulic Niemcewicza i Krasińskiego). W roku 1871 rozpoczął tam budowę fabryki maszyn do szycia oraz odlewnię metali. Oprócz maszyn do szycia produkowano w tym zakładzie: obrabiarki, frezarki, pralki, wyżymaczki oraz maszyny do pisania. W 25-cio lecie firmy zakład zatrudniał już przeszło 1000 osób.

1893

PRODUKCJA JEDNOŚLADÓW CZYLI SZCZECIŃSKI ROWER

W 1893 roku Stoewer rozpoczął produkcję rowerów. Rower Stoewer’s Greif stał się synonimem jakości w ówczesnych Niemczech. Rower produkowano w kilkunastu wariantach od damek, przez rowery męskie po kolarzówki. W zakładzie na Niebuszewie do 1930 roku wyprodukowano około 319 tys. rowerów, 135 tys. maszyn do pisania (eksportowane na cały świat) oraz ponad 1,8 mln sztuk maszyn do szycia.

1896

FALKENWALDERSTRASSE CZYLI ALEJA WOJSKA POLSKIEGO

Dziesiątego października 1896 roku, przy Falkenwalderstrasse (obecnie aleja Wojska Polskiego) Stoewer otworzył swoją najsłynniejszą i największą fabrykę. Fabrykę, która stała się miejscem kultowym dla niemieckiej, a później również polskiej motoryzacji.

Synowie

Synowie Bernharda Stoewera – Emil oraz Bernhard Junior po zakończeniu edukacji rozpoczęli pracę w fabryce ojca. Ojciec zauważył ich zamiłowanie do coraz bardziej popularnego w tamtych czasach wynalazku jakim był automobil. Fascynacja braci nowinkami technicznymi oraz motoryzacją zbiegła się w czasie, kiedy firma Stoewer’a otworzyła swoją nową inwestycję.

1897

PIERWSZY MECHANICZNY STOEWER

Pierwszym pojazdem mechanicznym wyprodukowanym przez Stoewerów był trójkołowy rower napędzany silnikiem Benza. Było to w roku 1897. Wyprodukowano 10 takich pojazdów.

1899

Gebrüder Stoewer, Fabrik für Motorfahrzeuge

W 1899 roku B. Stoewer przekazał fabrykę przy obecnej Wojska Polskiego swoim synom, a firma przyjęła nazwę: Gebrüder Stoewer, Fabrik für Motorfahrzeuge. W tym samym roku bracia prezentują swój pierwszy pojazd Großer Stoewer Motorwagen.

1902

Podróż do Paryża

W 1902 roku młodszy z braci Bernhard Junior wyjechał w podróż do Paryża samochodem własnej producji – modelem 20 PS. Wyprawa się udała i Junior wrócił szczęśliwie do domu, co wówczas było nie lada wyzwaniem. Ryzyko się opłaciło, ponieważ jednocześnie zapewniło Stoewerom świetną reklamę i rozgłos. W tamtych czasach szczecińskie pojazdy były wymieniane jednym tchem z takimi markami jak OPEL czy Mercedes. Stały się synonimem luksusu. Oprócz samochodów reprezentacyjnych firma produkowała również samochody ciężarowe oraz autobusy (również piętrowe przeznanczone na rynek angielski). Poza Anglią eksportowano swoje pojazdy do Skandynawii, Rosji oraz Austrii.

1939

Produkcja dla wojska

Od 1939 roku zakład przestawił produkcję głównie na potrzeby wojska. W tym czasie powstał niemiecki jeep z napędem na cztery koła (Geländewagen R 200), produkowane były motocykle gąsienicowe oraz części do rakiet V-1. Jednak było to już po odejściu braci z firmy.

1945

Ponad 40 modeli samochodów

Do 1945 roku fabryka Stoewerów wypuściła na rynek ponad 40 modeli samochodów, a produkcję szacuję się na ponad 39 tys pojazdów. Fabryka Stoewer jako pierwszy niemiecki producent wprowadział samochód z napędem na przednie koła. Chlubą miasta były silniki V8, tak zwane szczecińskie ósemki, a także słynny szczeciński „maluch“ czyli samochód „Kleiner Stoewer“. Warto również wspomnieć o modelach Sedina, Arkona czy Greif. Ciekawostką jest, że samochody Stoewera startowały w rajdach i biły rekordy prędkości.

Ponad 40 modeli samochodów

W 1945 w wyniku bombardowań fabryka została częściowo zniszczona, a to co ocalało zostało wywiezione do Rosji. Między innymi ostatni ocalały egzemplarz samochodu Großer Stoewer Motorwagen, który obecnie znajduje się w Muzeum Politechniki w Moskwie.

1946

REAKTYWACJA PRODUKCJI W POLSKIM SZCZECINIE

W czerwcu 1946 roku w dawnym budynku Stoewera został uruchomiony „Państwowy Zakład Przemysłu Motoryzacyjnego“. Przez kolejne lata produkowano tam części do samochodów i traktorów, okucia, łóżka i sprzęty metalowe.

1955

Polski Harley czyli Junak

Aż w roku 1955 decyzją Centralnego Zarządu Przemysłu Motoryzacyjnego fabryka w Szczecinie została wybrane jako miejsce produkcji polskiego Harleya. Polski Harley czyli Junak został zaprojektowany w Biurze Konstrukcyjnym Przemysłu Motoryzacyjnego w Warszawie, a zaprezentowany w sierpniu 1954 na wystawie X lecia we Wrocławiu.

1958

Szczecińska Wytwórnia Sprzętów Metalowych

Szczecińska Wytwórnia Sprzętów Metalowych - bo tak wówczas nazywał się zakład - w 1958 roku zmienia nazwę na SFM – Szczecińska Fabryka Motocykli. Junak wyposażony był w silnik o pojemności 349 cm3. Ten czterosuwowy silnik o mocy 17 KM osiągał prędkość 115 km/h. Produkcję Junaka zamknięto w roku 1965 ze względu na słabnący popyt na motocykle ciężkie oraz wysoką cenę ówczesnego Junaka. Dorobek produkcyjny szczecińskiej fabryki to 91 400 motocykli.

1963

Smyk, Gryfia

Zarówno w trakcie, jak i po zakończeniu produkcji Junaka, szczecińscy konstruktorzy, podążając śladami Stoewerów, przygotowali prototypy samochodów małolitrażowych. I tak w roku 1957 zaprezentowano SMYKA, a w 1963 pojazd Gryfia. Oba oparte były na podzespołach Junaka. Żaden z pojazdów nie wszedł jednak do seryjnej produkcji.

1967

Fabryka Mechanizmów Samochodowych POLMO

Po zakończeniu produkcji Junaka, szczecińska fabryka stała się kooperantem produkcji części samochodowych dla polskich fabryk pojazdów, między innymi Jelcza. W 1967 zmieniono nazwę fabryki na “Fabrykę Mechanizmów Samochodowych POLMO”.

1993

Przekształcenia własnościowe spółki

A w 1993 rozpoczęto przekształcenia własnościowe spółki. Akcje spółki FMS Polmo w roku 2002 kupiła spółka EXTRA, zakład jednak upada, a nieruchomości po dawnym POLMO sprzedaje syndyk.

2013

FABRYKA – NOWA ODSŁONA

Na rok przed 120 rocznicą otwarcia fabryki przy Falkenwalderstrasse przez rodzinę Stoewerów, wróciło w nią ponownie życie. Dzięki zakupowi części gruntów po dawnej fabryce Polmo w 2013 roku przez znaną szczecińską spółkę deweloperską – Modehpolmo, miejsce to odzyskało swój blask. Efekty przeprowadzonej modernizacji bydynku można podziwiać jadąc aleją Wojska Polskiego.

2015

Historia zatacza koło

W 2015 roku nastąpiło uroczyste otwarcie budynku, a miejsce w nim na swoje siedziby znalazło wiele firm. Powierzchnia budynku to około 4000 m2. Inwestycja została współfinansowana przez Unię Europejską. Obiekt nosi obecnie nazwę FABRYKA.

W 2015 roku, czyli w 50-tą rocznicę zakończenia produkcji Junaka w budynku Fabryki swoje miejsce znalazła Fundacja Rozwoju Polskiej Myśli Motoryzacynej - Projekt 353. Miejsce to od początku związane było z motoryzacją, więc jest idealną siedzibą dla jej pasjonatów, ale także pasjonatów historii motoryzacyjnego Szczecina. Jako swój pierwszy projekt Fundacja przygotowała remake roweru Stoewer’a, który nawiązując do historii motoryzacji miasta oraz miejsca związanego z siedzibą Fundacji został nazwany Stoewer Gryf. Prototyp roweru znajdzie swoje miejsce obok stojącego w galerii głównej Fabryki motocykla Junak.

Kontakt






Fundatorzy:
Adam Mrozicki i Sławomir Winiarski

Wróć do góry